Bölüm 5

Öğretim Üyesi Yetiştirme

 

Üniversitelerimiz için gerekli öğretim üyesi sayılarının belirlenmesindeki başlıca etkenler, yükseköğretimdeki okullaşma oranı, çağ nüfusu ve öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısıdır. Devlet İstatistik Enstitüsü’nün projeksiyonlarına göre, 2005 yılında ülkemizdeki yükseköğretim çağ nüfusunun 5.362.000 olacağı tahmin edilmektedir. Türk yükseköğretim sisteminin 2005 yılındaki hedefleri:

olarak konulduğu takdirde, toplam öğrenci sayısı ve bunun dağılımı aşağıdaki şekilde olacaktır:

Bu hedefe ulaşabilmek için önümüzdeki altı yıl içerisinde açıköğretimdeki öğrenci sayısı esas olarak sabit tutulurken, yaklaşık olarak, örgün öğretim lisans programlarında % 50, ön lisans programlarında ise % 220 oranında ek kapasite yaratılması gerekmektedir.

Örgün öğretimdeki lisans programlarındaki öğrenci sayısının 965.000’e çıkması durumunda, öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısının bugünkü değeri olan 35’in korunması halinde bile, 28.000 öğretim üyesine gerek duyulacaktır. Bugünkü öğretim üyesi sayımız olan 20.146’nın aynen korunduğunu varsayarsak, önümüzdeki altı yılda yaklaşık 8.000 yeni öğretim üyesi yetiştirilmesine gerek vardır. Söz konusu oranın 25’e düşürülmesi hedeflendiğinde, sisteme girmesi gereken yeni öğretim üyesi sayısı ise yaklaşık olarak 20.000’e çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, yeni öğretim üyelerinin alanları arasındaki dağılımın da değişmesi gerekmektedir. Ağırlığın, öğretmen yetiştirme, bilgisayar mühendisliği, işletme, hukuk, iktisat, elektronik mühendisliği, inşaat mühendisliği ve makine mühendisliği gibi ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlara verilmesi zorunludur.

Yükseköğretim kurumlarımızda halen 23.765 araştırma görevlisi çalışmaktadır. Bu elemanlara yurt içinde, yurt dışında veya kısmen yurt içinde, kısmen de yurt dışında doktora yaptırılarak üniversitelerde kalmaları sağlanabildiği takdirde, önümüzdeki altı yıl içerisinde 20.000 yeni öğretim üyesini sisteme sokmamız mümkündür.

Meslek yüksekokullarında doktora derecesine sahip öğretim üyeleri görev yaptığı gibi, bu dereceye sahip olmayan öğretim görevlisi, okutman ve uzmanlar da görev yapmaktadır. Halen bu okullarımızda görev yapan öğretim elemanı sayısı 4.455 olup, öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısı 46’dır. Bu yüksek oran korunduğu takdirde dahi, ön lisans programlarındaki öğrenci sayısının 644.000’e çıkması durumunda, istihdam görecek öğretim elemanı sayısı 14.000 olacak ve şu andaki sayının aynen korunduğu varsayımıyla, yaklaşık olarak 10.000 yeni öğretim elemanına gerek duyulacaktır. Söz konusu oranın 35’e düşürülmesi hedeflendiğinde, istihdam edilmesi gereken yeni öğretim elemanı sayısı yaklaşık olarak 14.000’dir.

 5.1 Yurt Dışına Lisansüstü Eğitim Amacıyla Eleman Gönderme

Öğretim elemanı yetiştirmek amacıyla yurt dışına öğrenci gönderme işlemleri, 1987 yılına kadar 1416 sayılı Kanun kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülmüştür. 1987 yılında 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesinde değişiklik yapılarak, üniversitelerin de yurt dışına öğrenci göndermeleri sağlanmıştır. 1992 yılında kurulan 23 yeni üniversitenin öğretim üyesi gereksinimini karşılamak amacıyla 3837 sayılı Kanun'a eklenen geçici 24. madde ile yurt dışına gönderilmesi planlanan öğrenci sayıları Tablo 5.1’de verilmiştir.

 

Tablo 5.1 2000 Yılına kadar yurt dışına gönderilmesi planlanan öğrenci sayıları.

Yıl

Kontenjan

1993

1.380

1994

700

1995

700

1996

700

1997

700

1998

700

1999

620

2000

620

 

Bu elemanların bir kısmı 1416 sayılı Kanun çerçevesinde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, bir kısmı ise 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından yurt dışına gönderilmektedir. Üniversiteler tarafından yurt dışına gönderilecek öğrenci sayıları, Maliye Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu arasında yapılan görüşmeler sonucunda yılda yaklaşık 200 öğrenci olarak belirlenmiştir. Ancak, 1999 yılında Yükseköğretim Kurulu’na verilen kontenjan sayısı 100’e düşürülmüttür

5.1.1 İstatistiksel veriler

2547 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, 1987 ile 1999 (Şubat) yılları arasında Yükseköğretim Kurulu tarafından lisansüstü eğitim amacıyla yurt dışındaki 26 değişik ülkeye gönderilen araştırma görevlilerinin toplam sayısı 3.366’dır. Bu araştırma görevlilerinin yıllar itibarıyla ülkelere göre dağılımı Tablo 5.2’de, ülkelerine göre üniversiteler bazında dağılımları ise Tablo 5.3’de gösterilmiştir. Buradan görüldüğü gibi, gönderilen öğrencilerin yaklaşık % 48’i Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD), % 40’ı İngiltere’ye gönderilmiştir. Geriye kalan % 12’si ise 24 değişik ülkeye gitmiştir.

Bugüne kadar yurt dışına gönderilen 3.366 araştırma görevlisinin % 39’u (1.319 kişi) halen eğitimlerine devam etmektedir. Bunların, bağlı oldukları üniversitelere göre dağılımı Tablo 5.4’te verilmittir.

Yurt dışına gönderilen araştırma görevlilerinden eğitimlerini tamamlayarak Türkiye’ye geri dönen 1.482 kişinin üniversite bazında dökümü Tablo 5.5’te verilmiştir. Bu araştırma görevlilerinin 364’ü, sadece yüksek lisans derecesi alarak geri dönmüştür. Bu kişilerin yurt dışına gönderilmelerinin ana amacının doktora derecesi almak olduğu göz önüne alındığında, yurt dışında bir derece aldıkları için kağıt üzerinde hukuki açıdan başarılı gözüken bu kişilerin aslında başarısız oldukları ortaya çıkmaktadır.

Eğitimlerini tamamlayamadan Türkiye’ye geri dönen 309 araştırma görevlisinin üniversitelere göre dağılımı Tablo 5.6’da gösterilmiştir. Geri dönen öğrencilerin yaklaşık % 41’i akademik başarısızlık, % 11’i ise sağlık nedenleriyle Türkiye’ye dönmütlerdir. Geriye kalan % 48’in büyük çoğunluğunu, 33. maddenin ruhuna aykırı olarak, üniversitelerimiz tarafından sadece 1 yıllığına yurt dışına gönderilip geri dönen araştırma görevlileri oluşturmaktadır. Bu tip uygulamaya son iki yıldır kesinlikle izin verilmemektedir.

Araştırma görevlilerinden 256 tanesi ise ya müstafi sayılmış veya geri dönmemiştir. Bunların üniversitelere göre dağılımı Tablo 5.7’de gösterilmiştir.

Yurt dışına lisansüstü eğitim için araştırma görevlisi gönderilmesinin ana amacı, bu kişilerin doktora derecesi alarak Ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında öğretim üyesi olarak görev yapmalarıdır. Halen eğitimleri devam etmekte olan 1.319 araştırma görevlisi hariç tutulduğunda, bugüne kadar gönderilen 2.047 araştırma görevlisinden 1.118’i doktora derecesini alarak geri dönmüttür. Bu durumda, yurt dışına gönderilen her iki araştırma görevlisinden yaklaşık bir tanesi, doktora derecesini alarak üniversitelerimizde görev yapmaktadır.

 Tablo5.2 Araştırma görevlilerinin yıllar itibariyle ülkelere göre dağılımı

 Tablo 5.3 Araştırma görevlilerinin yıllar itibariyle ülkelere göre dağılımı

Tablo 5.4 Eğitimlerine devan edenlerin üniversitelere göre dağılımı.

Üniversite

Sayı
Abant İzzet Baysal

40
Adnan Menderes

42
Afyon Kocatepe

30
Akdeniz 3
Anadolu

14
Ankara

36
Atatürk

14
Balıkesir

38
Boğaziçi 6
Celal Bayar

38
Cumhuriyet

10
Çanakkale Onsekiz Mart

47
Çukurova

11
Dicle

11
Dokuz Eylül

28
Dumlupınar

29
Ege 8
Erciyes

6
Fırat

6
Galatasaray 10
Gazi

12
Gaziantep

2
Gaziosmanpaşa

45
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü

43
Hacettepe

24
Harran

33
İnönü

12
İstanbul

17
İstanbul Teknik

28
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

49
Kafkas

35
Kahramanmaraş Sütçü İmam

36
Karadeniz Teknik

7
Kırıkkale

41
Kocaeli

57
Marmara

18
Mersin

27
Mimar Sinan

6
Muğla

33
Mustafa Kemal

27
Niğde

46
Ondokuz Mayıs

11
Orta Doğu Teknik

36
Osmangazi

17
Pamukkale

39
Sakarya

59
Selçuk

8
Süleyman Demirel

38
Trakya

8
Uludağ

18
Yıldız Teknik

19
Yüzüncü Yıl

9
Zonguldak Karaelmas

32
TOPLAM

1.319

Tablo 5.5 Eğitimlerini tamamlayarak dönenlerin üniversitelere göre dağılımı.

Üniversite

Y. Lisans

Doktora

Y. Lisans ve

Doktora
Abant İzzet Baysal

–

 4

6
Adnan Menderes 10

3

1
Afyon Kocatepe 16 7

3
Akdeniz

–

 8

–
Anadolu

56

23

 2
Ankara 3

61

7
Atatürk

22

33

 2
Balıkesir 11 14

–
Boğaziçi 7

22

 1
Celal Bayar 7 11

2
Cumhuriyet 6

22

2
Çanakkale On Sekiz Mart 6

3

1
Çukurova 5

58

 6
Dicle 6 11 6
Dokuz Eylül 5

35

 3
Dumlupınar 17 2

6
Ege

25

27

–
Erciyes 6

31

 1
Fırat

–

22

2
Galatasaray

–

–

–
Gazi

13

45

–
Gaziantep

–

24

 3
Gaziosmanpaşa 6 7 4
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü 8 3

2
Hacettepe 4

62

 4
Harran

3

 8

1
İnönü 1

20

12
İstanbul 4

27

–
İstanbul Teknik 1

26

 5
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü 1 8

–
Kafkas 6

5

8
Kahramanmaraş Sütçü İmam 12 4

–
Karadeniz Teknik 10

–

58
Kırıkkale 2

6

 2
Kocaeli 6

2

 2
Marmara

4

23

 2
Mersin 13 5 4
Mimar Sinan

2

 2

–
Muğla

19

2

–
Mustafa Kemal 9 5 9
Niğde 4 5

–
Ondokuz Mayıs

1

44

 2
Orta Doğu Teknik 2

41

–
Osmangazi

1

1

18
Pamukkale 10 5

–
Sakarya 2 8

1
Selçuk 3

26

–
Süleyman Demirel 4

11

–
Trakya

–

15

–
Uludağ 1

26

7
Yıldız Teknik

1

21

2
Yüzüncü Yıl

–

17

7
Zonguldak Karaelmas 3

5

8
TOPLAM 364 906 212

Tablo 5.6 Eğitimini tamamlamadan dönenlerin nedenlerine ve üniversitelere göre dağılımı.

Üniversite

Başarısızlık

Sağlık

Diğer
Abant İzzet Baysal

4

1

3
Adnan Menderes

1

–

2
Afyon Kocatepe

2

3

–
Akdeniz

–

–

–
Anadolu

10

1

2
Ankara

1

1

3
Atatürk

–

–

2
Balıkesir

–

–

3
Boğaziçi

3

–

2
Celal Bayar

–

–

–
Cumhuriyet

2

1

1
Çanakkale Onsekiz Mart

1

1

1
Çukurova

–

–

–
Dicle

1

–

4
Dokuz Eylül

–

1

7
Dumlupınar

2

2

–
Ege

1

2

3
Erciyes

–

1

1
Fırat

2

–

–
Galatasaray

–

–

–
Gazi

10

–

–
Gaziantep

3

–

–
Gaziosmanpaşa

1

4

4
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü

1

–

3
Hacettepe

–

1

–
Harran

2

1

3
İnönü

8

–

–
İstanbul

3

1

54
İstanbul Teknik

1

–

5
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

3

–

4
Kafkas

3

1

–
Kahramanmaraş Sütçü İmam

4

–

–
Karadeniz Teknik

6

–

–
Kırıkkale

5

–

–
Kocaeli

–

–

–
Marmara

3

2

14
Mersin

1

2

3
Mimar Sinan

1

–

10
Muğla

4

–

–
Mustafa Kemal

–

1

1
Niğde

3

1

4
Ondokuz Mayıs

–

–

–
Orta Doğu Teknik

2

1

1
Osmangazi

–

–

1
Pamukkale

1

–

–
Sakarya

1

–

–
Selçuk

17

–

–
Süleyman Demirel

1

–

1
Trakya

1

1

1
Uludağ

5

2

–
Yıldız Teknik

3

1

1
Yüzüncü Yıl

–

2

1
Zonguldak Karaelmas

3

–

3
TOPLAM

126

35

148

Tablo 5.7 Geri dönmeyenlerin üniversitelerine göre dağılımı.

Üniversite

Müstafi Sayılanlar

İstifa Edenler
Abant İzzet Baysal

1

1
Adnan Menderes

3

–
Afyon Kocatepe

2

1
Akdeniz

1

–
Anadolu

1

–
Ankara

16

5
Atatürk

6

–
Balıkesir

5

–
Boğaziçi

1

1
Celal Bayar

1

2
Cumhuriyet

1

–
Çanakkale Onsekiz Mart

1

5
Çukurova

2

–
Dicle

1

2
Dokuz Eylül

1

2
Dumlupınar

5

–
Ege

5

2
Erciyes

1

–
Fırat

1

1
Galatasaray

–

–
Gazi

10

5
Gaziantep

3

1
Gaziosmanpaşa

3

–
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü

–

5
Hacettepe

7

3
Harran

2

1
İnönü

3

–
İstanbul

1

4
İstanbul Teknik

3

6
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

1

–
Kafkas

4

–
Kahramanmaraş Sütçü İmam

1

1
Karadeniz Teknik

11

–
Kırıkkale

3

2
Kocaeli

1

6
Marmara

5

9
Mersin

4

1
Mimar Sinan

1

1
Muğla

4

3
Mustafa Kemal

5

3
Niğde

2

–
Ondokuz Mayıs

2

1
Orta Doğu Teknik

4

7
Osmangazi

1

2
Pamukkale

3

–
Sakarya

2

2
Selçuk

–

–
Süleyman Demirel

8

1
Trakya

3

2
Uludağ

4

–
Yıldız Teknik

4

3
Yüzüncü Yıl

3

–
Zonguldak Karaelmas

2

–
TOPLAM

165

91

1 Şubat 1999 itibarıyla 1416 sayılı Kanun uyarınca Milli Eğitim Bakanlığı kanalıyla yurt dışında lisansüstü öğrenim gören 1.005 öğrencinin ülkelere, öğrenim seviyelerine ve dallarına göre dağılımı Tablo 5.8’de gösterilmiştir.

Tablo 5.8 Halen yurt dışında lisansüstü öğrenim gören Milli Eğitim Bakanlığı bursiyerlerinin ülkelere göre dağılımı.

 

Ülke

Yüksek Lisans

Doktora

Toplam

Fen

Sosyal

Fen

Sosyal
ABD

182

70

382

 162

796
Almanya

7

21

14

19

61
Fransa

3

4

1

3

11
İngiltere

4

2

76

54

136
İsviçre

–

–

1

–

1
TOPLAM

196

97

474

238

1.005

 

Eğitim Fakültelerinin 1997 yılı içerisinde yeniden yapılandırılması sonucunda, bu fakültelerin öğretim üyesi ihtiyacını göz önüne alan Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu, 1416 sayılı Kanun çerçevesinde 1.000 kişilik kontenjan ayırarak bunun 750 tanesini Öğretmen Yetiştirme programlarına tahsis etmiştir. Yine Yükseköğretim Kurulu’nun almış olduğu, her üniversitede rektörlüğe bağlı bir enformatik bölümü kurulması kararı doğrultusunda, 171 kontenjan Bilgisayar Bilimleri (yazılım ve donanım) alanına ayrılmıştır. Ayrıca, Hukuk için 69, Felsefe ve Din Bilimleri için ise 10 kontenjan ayrılmıştır. Bu adayları belirlemek için ÖSYM tarafından 12 Ekim 1997 tarihinde yapılan ve Lisansüstü Eğitim Giriş Sınavı’na (LES) benzer nitelikteki Yurt Dışı Lisansüstü Sınavı (YLS) sonucunda seçilen 385 kişinin dağılımı Tablo 5.9’da verilmiştir. Seçilen adayların büyük bir çoğunluğu, halen ülkemizde yabancı dil eğitimi almaktadır. Boş kalan kontenjanlar için MEB ve YÖK tarafından yapılan düzenlemeler Bölüm 6’da anlatılmıştır.

 5.1.2 Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan düzenlemeler

Yurtdışına burslu öğrenci gönderme işlemine Cumhuriyet'in ilanından kısa bir süre sonra başlanmış ve bu şekilde öğrenim gören elemanlar ülkemizin kalkınmasına büyük katkılarda bulunmuşlardır. Ancak, son yıllarda büyük oranda artan ve nitelik açısından da giderek karmaşıklaşan öğretim üyesi ihtiyacı karşısında, bu alanda kalıcı bir politika oluşturulamamış, kurumlar arası koordinasyon sağlanamamış ve yurt içindeki imkanlar yeterince değerlendirilememiştir.

Yükseköğretim Kurulu, öğretim üyesi ve araştırıcıların yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için gerekli çalışmaların uyum ve bütünlük içinde yürütülmesini sağlamak amacıyla, Öğretim Üyesi ve Araştırıcı Yetiştirme Kurulu’nu oluşturmuş ve bununla ilgili yönetmelik 22543 sayılı ve 3 Şubat 1996 tarihli Resmi Gazete’de

 Tablo 5.9 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından verilen yurtdışı kontenjanlarına yerleştirilen adayların dağılımı

yayınlanmıştır. On beş üyeden oluşan Öğretim Üyesi ve Araştırıcı Yetiştirme Kurulu’nun kompozisyonu aşağıda belirtilmiştir:

Yükseköğretim Kurulu, yurt dışındaki lisansüstü eğitimin pahalı olması nedeniyle, Öğretim Üyesi ve Araştırıcı Yetiştirme Kurulu’nun önerileri doğrultusunda aşağıdaki kararları almıştır:

5.2 Yurt İçi Lisansüstü Programlarının Etkin Hale Getirilmesi

Öğretim üyesi açığını kapamak amacıyla yurt dışına eleman gönderilmesinin yanı sıra, yurt içi kaynaklarımızın da etkili kullanılmasıyla hem büyük tasarrufların sağlanacağı, hem de üniversitelerimizdeki araştırma potansiyelinin verimli olarak kullanılacağı bilincinde olan Yükseköğretim Kurulu, bu konuyla ilgili olarak önemli girişimlerde bulunmuştur.

16 Kasım 1983 tarihinde yürürlüğe konan Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmeliğe işlerlik kazandırmak için Lisansüstü Eğitim Yönetmeliğinde değişiklik yapılarak, gelişmekte olan üniversitelerin araştırma görevlilerinin gelişmiş üniversitelerde sınavsız olarak lisansüstü eğitime başlamaları sağlanmıştır. Son üç yılda, 35. madde çerçevesinde görevlendirilen araştırma görevlisi sayılarının lisansüstü eğitim yapmakta oldukları üniversitelere göre dağılımı Tablo 5.10’da verilmittir.

Tablo 5.10 35. madde çerçevesinde görevlendirilen araştırma görevlilerinin lisansüstü eğitim yaptıkları üniversitelere göre dağılımı.

Üniversite

1997

1998

1999*

Anadolu

–

2

–

Ankara

134

202

25

Atatürk

2

9

–

Boğaziçi

9

7

2

Cumhuriyet

–

1

–

Çukurova

5

32

4

Dokuz Eylül

18

70

12

Dumlupınar

–

1

–

Ege

17

42

4

Erciyes

–

2

–

Fırat

–

6

–

Gazi

23

91

8

Gaziantep

–

1

–

Gebze Yüksek Teknoloji

–

2

–

Hacettepe

24

72

17

İnönü

–

1

–

İstanbul

31

53

13

İstanbul Teknik

20

50

7

İzmir Yüksek Teknoloji

–

1

–

Karadeniz Teknik

3

38

3

Marmara

9

18

2

Mimar Sinan

1

5

1

Muğla

–

1

–

Ondokuz Mayıs

–

7

–

Orta Doğu Teknik

19

69

7

Osmangazi

–

1

–

Sakarya

–

12

–

Selçuk

2

32

–

Süleyman Demirel

–

2

–

Trakya

–

2

–

Uludağ

–

2

2

Yıldız Teknik

3

8

2
Yüzüncü Yıl

–

3

–
TOPLAM

320

845

109

*9 Şubat 1999 tarihi itibarıyla.

Ayrıca, bu programın başarıya ulaşabilmesi için Ankara, Atatürk, Boğaziçi, Çukurova, Dokuz Eylül, Hacettepe, İstanbul Teknik ve Orta Doğu Teknik Üniversiteleri kampuslarında 1996 yılında başlatılan yurt ve stüdyo apartman komplekslerinin büyük bir çoğunluğu tamamlanarak hizmete sokulmuştur.

Öğretim üyelerinin yetiştirilmesinde, yurt içindeki gelişmiş üniversitelerimizin daha aktif bir şekilde devreye sokulmasını ve özellikle ileri olduğumuz alanlarda gereksiz yere yurt dışına eleman göndererek kaynak savurganlığını önlemeyi hedefleyen Yurt İçi Lisansüstü Programları projesi, 1998 yılının sonlarına doğru başlatılmıştır. Bu proje, aynı zamanda Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu’nun 25 Ağustos 1997 tarihli toplantısında almış olduğu 5-c kararını da (Beyin Gücü Kaynaklarının Yönetimine İlişkin Mevzuat Düzenlemeleri) hayata geçirmektedir. Projede, lisansüstü programlara başlayacak adaylar önce merkezi sınavla belirlenecek, daha sonra ise gelişmiş üniversitelerimizde lisansüstü öğrenim göreceklerdir.

Bu programın başarıya ulaşması, programa başlayacak adayların nitelikli olmasına bağlıdır. Bu nedenle, başvuracak adayların belirli bir not ortalamasına ve LES (Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı) puanına sahip olmaları istenmiştir.

Üniversitelerin ihtiyacı göz önüne alınarak ilan edilen 400 kontenjan için 14 - 25 Aralık 1998 tarihleri arasında toplam 518 kişi başvuru yapmıştır. Adaylık için belirtilen koşullara uymayan 91 kişi ÖSYM tarafından elenmiş ve 427 kişi sözlü sınava çağırılmıştır. Sözlü sınavlar, 28 – 29 Ocak 1999 tarihlerinde Yükseköğretim Kurulu binasında yapılmıştır. 66 aday sözlü sınava katılmamış, sözlü sınav sonucunda ise 208 aday seçilmiştir. Bu adaylar, seçilmiş oldukları üniversitelerin araştırma görevlisi kadrolarına 15 – 19 Şubat 1999 tarihleri arasında atanmışlardır.

Öğretim üyesi olmak için lisansüstü eğitime başlayacak adayların yabancı bir dilde okuduklarını çok iyi anlamaları gerekir. Bu nedenle, araştırma görevlisi kadrolarına atanmak üzere seçilen adayların Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviyesi Tespit Sınavı’ndan (KPDS) en az 60 puan almaları istenmiştir. Yabancı dil bilgisi yeterli olmayanlar, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yabancı Dil Hazırlık Okulu’nda 6 aylık kursa tabi tutulacaktır. Bu süre sonunda KPDS’den en az 60 puan alanlar lisansüstü eğitime başlayacaklar, aksi takdirde atandıkları üniversite ile ilişikleri kesilecektir.

Yukarıda sözü edilen yurtiçinde öğretim üyesi yetiştirme projesi çerçevesinde yapılacak lisansüstü çalışmalara mali destek sağlamak için Maliye Bakanlığı yetkiklileri ile görüşülmüş ve Katma Bütçeli İdareler 1999 Mali Yılı Bütçe Kanunu Tasarısı’na aşağıdaki 11. madde eklenmiştir:

Öğretim Üyesi Yetiştirme Projesi kapsamında yurtiçindeki yükseköğretim kurumlarında lisansüstü eğitim yaptırılacak araştırma görevlileri, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılacak merkezi sınavla seçilirler.

Sınavda başarılı olanlar, yükseköğretim kurumlarının atama izni verilmiş araştırma görevlisi kadrolarına atanırlar ve önceden tespit edilecek yükseköğretim kurumlarında lisansüstü eğitim yapmak üzere 2547 sayılı Kanunun 35. maddesine göre görevlendirilirler.

Yükseköğretim Kurulu Bütçesinin 111-01-3-352-900 (Öğretim Üyesi Yetiştirme Projesi) tertibine konan ödenek, cari harcamalarda kullanılmak üzere (personel hariç) bu Proje kapsamında lisansüstü eğitim veren yükseköğretim kurumlarının bütçelerine, görevlendirilen öğrencilerin sayıları ve öğrenim alanları dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulu’nun teklifi üzerine Maliye Bakanlığı’nca aktarılır.

Lisansüstü eğitimi yaptıracak üniversiteye, Fen ve Sağlık Bilimleri Enstitülerine bağlı programlarda eğitim görecek araştırma görevlisi başına yılda 6.500 dolar, Sosyal Bilimler Enstitüsüne bağlı programlarda eğitim görecek araşturma görevlisi başına ise yılda 4.500 dolar ödeme yapılacaktır.

 

5.3 Yurt Dışına Eleman Göndermede Mevzuat Düzenlemesi

Yurt dışındaki lisansüstü eğitimin pahalı olması nedeniyle, devletin bu konuda ayırdığı kaynaklar en verimli şekilde değerlendirilmeli ve görgü-bilgi edinmek veya yabancı dil öğrenmek amacıyla yurt dışına gidişlere kesinlikle izin verilmemelidir. Kurulumuzun bu konuyla ilgili önerileri aşağıda özetlenmiştir: