Bölüm 4

Öğrenci ve Öğretim Elemanı Sayıları

 

4.1 Lisans ve Ön Lisans Öğrenci Sayıları

Lisans ve ön lisans düzeyindeki öğrencilerden fakülte ve açıköğretimde kayıtlı olanların yıllara göre değişimi Şekil 4.1’de, 2 ve 4 yıllık yüksekokullarda kayıtlı olanların yıllara göre değişimi ise Şekil 4.2’de gösterilmiştir.

Şekil 4.1 Fakülte ve açıköğretimde kayıtlı öğrencilerin yıllara göre dağılımı.

1998-1999 eğitim-öğretim yılı itibarı ile ülkemizdeki tüm yükseköğretim kurumlarında yürütülen lisans ve ön lisans düzeyindeki programlara kayıtlı öğrencilerin dökümü Tablo 4.1’de gösterilmiştir.

Şekil 4.2 2 yıllık meslek yüksekokulu ve 4 yıllık yüksekokullarda kayıtlı öğrencilerin yıllara göre dağılımı.

Tablo 4.1 1998-1999 Eğitim-öğretim yılındaki öğrenci sayıları.

 

Öğrenci Sayısı

ÜNİVERSİTELER

Örgün Öğretim

Fakülteler

517.257

4 Yıllık Yüksekokullar

40.420

2 Yıllık Meslek Yüksekokulları

156.722

İkinci Öğretim

Lisans

121.497

Ön Lisans

46.001

TOPLAM

881.897

Açıköğretim

Lisans

320.184

Ön Lisans

172.376

TOPLAM

492.560

DİĞER YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI

Lisans

7.443

Ön Lisans

249

TOPLAM

7.692

TÜRKİYE TOPLAMI

1.382.149

Bu öğrencilerden 18.350’si yabancı uyruklu olup bunların büyük çoğunluğu Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Topluluklarından gelen öğrencilerdir.

Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine göre ülkemizdeki 1998 yılı yükseköğretim çağ nüfusu 5.102.000'dir. Buna göre, ülkemizde yükseköğretimdeki toplam okullaşma oranı % 26,7; örgün öğretimdeki okullaşma oranı ise % 16,9’dur. 1997’deki okullaşma oranıları, sırası ile, % 25,5 ve % 15,7 idi.

Bölüm 4.2’de verilen lisansüstü öğrenci sayıları da eklendiğinde, 1998’de açıköğretim dahil, toplam okullaşma oranının % 28,3’e, sadece örgün öğretime dayalı okullaşma oranının ise % 18,7’ye yükseldiği görülmektedir. Lisansüstü öğrenciler de dahil edilerek hesaplanan okullaşma oranları 1997’de, sırası ile, % 26,9 ve % 17,3 idi.

Dünyanın çeşitli coğrafi bölgelerinde ve değişik gelişmişlik düzeyindeki ülke gruplarının 1985 ve 1995’deki okullaşma oranları Tablo 4.2’de gösterilmiştir.

Tablo 4.2 Bölge ve gelişmişlik düzeyine göre dünyadaki okullaşma oranları.

Bölge

Okullaşma Oranı (%)

1985

1995

DÜNYA ORTALAMASI

12,9

16,2

Gelitmit Bölgeler

39,3

39,6

Kuzey Amerika

61,2

84,0

Asya/Okyanusya

28,1

45,3

Avrupa

26,9

47,8

Eski Sovyet Bloğu Ülkeler

36,5

34,2

Gelitmekte Olan Bölgeler

6,5

8,8

Sahra Afrikası

2,2

3,5

Arap Ülkeleri

10,7

12,5

Latin Amerika/Karayipler

15,8

17,3

Doğu Asya/Okyanusya

5,4

8,9

Doğu Asya/Okyanusya (Çin dahil)

2,9

5,3

Güney Asya

5,3

6,5

Güney Asya (Hindistan dahil)

6,0

6,4

En Az Gelitmit Ülkeler

2,5

3,2

Kaynak: Higher Education in the Twenty-First Century: Vision and Action, UNESCO

Conference, Paris, 5-9 Ekim 1998, Working Document ED-98/CONF.202/CLD.23

Görüldüğü gibi, Türkiye 1998’de gerçekleştirmiş olduğu örgün öğretime dayalı % 18,7’lik okullaşma oranı ile dünya ortalamasını geçmiş olmasına karşın, halen daha ileri ülkelerin çok gerisindedir.

İki yıllık meslek yüksekokullarının örgün öğretimdeki payı % 23, toplam içindeki payı ise % 14,7’dir. Ülkemizde meslek yüksekokullarına benzer kısa süreli yükseköğretim kurumlarının, bazı ülkelerin yükseköğretim sistemleri içerisindeki yüzde olarak payları Şekil 4.3'de gösterilmiştir.

Şekil 4.3 Kısa süreli yükseköğretim kurumlarının bazı ülkelerin yükseköğretim sistemleri içerisindeki yüzde olarak payı (Kaynak: OECD Statistical Yearbook 97).

Görüldüğü gibi, kısa süreli yükseköğretim kurumlarının sistem içerisindeki payı, ileri ülkelerin çoğunda % 30’un üzerindedir. Buna göre, Türk yükseköğretim sisteminin doğal büyüme alanı, iki yıllık meslek yüksekokullarıdır.

1998 yılı verilerine göre, açıköğretimin Türk yükseköğretim sistemi içerisindeki payı % 35,6’dır. Ülkemizdekine benzer şekilde, kurumsal bir yapı içinde uzaktan öğretim yapan kurumların, bazı ülkelerin yükseköğretim sistemleri içerisindeki yüzde olarak payı Şekil 4.4’te gösterilmiştir. Görüldüğü gibi, Türkiye açıköğretim payına göre dünya ülkeleri arasında 3. sıradadır.

Şekil 4.4 Uzaktan öğretimin bazı ülkelerin yükseköğretim sistemleri içerisindeki yüzde olarak payı ( Kaynak: UNESCO Statistical Yearbook 97).

1998-1999 döneminde, üniversitelere bağlı 451 fakülte ile 108 yüksekokulda yürütülen lisans düzeyindeki örgün öğretim programlarına kayıtlı öğrencilerin öğretim alanlarına göre dağılımı Tablo 4.3’de, 386 meslek yüksekokulunda yürütülen ön lisans düzeyindeki örgün öğretim programlarına kayıtlı öğrencilerin öğretim alanlarına göre dağılımı ise Tablo 4.4'de gösterilmiştir.

Tablo 4.3 Öğretim alanlarına göre lisans düzeyindeki öğrenci sayıları.

Öğretim Alanı

Sayı

Yüzde

Dil ve Edebiyat 31.229 4,6
Matematik ve Fen Bilimleri 64.813 9,5
Sağlık Bilimleri 63.986 9,4
Sosyal Bilimler

80.180

11,8
Uygulamalı Sosyal Bilimler

285.862

42,1
Teknik Bilimler

113.077

16,6
Ziraat ve Ormancılık 29.763 4,4
Sanat 10.264 1,6
TOPLAM

679.174

100,0

Tablo 4.4 Öğretim alanlarına göre ön lisans düzeyindeki öğrenci sayıları.

Öğretim Alanı

Sayı

Yüzde

Dil ve Edebiyat

57

Sosyal Bilimler 1.064 0,5
Uygulamalı Sosyal Bilimler 78.825 38,9
Sağlık Bilimleri 11.405 5,6
Teknik Bilimler 93.430 46,1
Ziraat ve Ormancılık 11.454 5,7
Sanat 6.488 3,2
TOPLAM

202.723

100,0

1992-1993 eğitim-öğretim yılında başlatılan ve kamuoyunda paralı gece öğretimi olarak da bilinen ikinci öğretimdeki öğrenci sayılarının son dört yıldaki değişimi Tablo 4.5’te gösterilmiştir. Görüldüğü gibi, ikinci öğretimdeki öğrenci sayısı son dört eğitim-öğretim yılında yaklaşık % 113’lük bir artış göstermiştir.

Tablo 4.5 İkinci öğretimdeki öğrenci sayılarının yıllara göre dağılımı.

1995-1996

1996-1997

1997-1998

1998-1999

Lisans

56.082

77.636

100.594

121.497

Ön Lisans

22.583

29.454

39.692 46.001
TOPLAM

78.665

107.090

140.286

167.498

 

1998-1999 eğitim-öğretim yılında lisans ve ön lisans düzeyindeki örgün öğretim programlarına kayıtlı toplam öğrenci sayısı bakımından en büyük ve en küçük beş üniversitemizdeki öğrenci sayıları Tablo 4.6'da gösterilmittir.

Tablo 4.6 Öğrenci sayısı (lisans ve ön lisans) bakımından en büyük ve en küçük üniversiteler.

Üniversite

Öğrenci Sayısı

Üniversite

Öğrenci Sayısı

İstanbul

61.914

Kadir Has

4

Gazi

45.825

Maltepe

387

Selçuk

43.902

Çağ

427

Marmara

41.897

Atılım

510

Ankara

36.259

Beykent

557

 

1998-1999 eğitim-öğretim yılında vakıf üniversitelerine kayıtlı toplam 27.367 öğrencinin üniversitelere göre dağılımı Tablo 4.7’de gösterilmiştir. Buna göre, vakıf üniversitelerindeki toplam öğrenci sayısının örgün öğretimdeki toplam öğrenci sayısına oranı % 3,1, açıköğretim ve lisansüstü öğrenciler dahil toplam öğrenci sayısına oranı ise % 1,9’dur. Bu oranın ülkelere göre değişimi Tablo 4.8’de verilmiştir.

Tablo 4.7 Vakıf üniversitelerine kayıtlı öğrenci sayıları.

Üniversite

Öğrenci Sayısı

Üniversite

Öğrenci Sayısı

Bilkent

9.251

Doğuş

693

İstanbul Bilgi

3.674

İstanbul Kültür

578

Yeditepe

3.220

Beykent

557

Başkent

2.531

Atılım

510

Fatih

2.467

Çağ

427

Çankaya

1.368

Maltepe

387

Koç

922

Kadir Has

4

Işık

778

   

 

Tablo 4.8 Özel yükseköğretim kurumlarının bazı ülkelerin yükseköğretim sistemleri içindeki yüzde olarak payı

Ülke

% Oran

Filipinler

84

Kore

78

Japonya

76

Belçika

64

Endonezya

63

Kolombiya

61

Hindistan

60

Brezilya

59

Bangladeş

56

Hollanda

53

Nikaragua

44

Paraguay

42

Ürdün

35

Peru

34

Ekvator

30

Şili

30

Zaire

26

Nepal

25

Portekiz

25

ABD

24

Guatemala

19

Tayland

18

Meksika

17

Venezuela

17

Arjantin

15

Malezya

14

İtalya

12

İspanya

11

Kenya

7

Avusturya

6

İsveç

3

Türkiye

2

Pakistan

1

Kaynak: Higher Education: The Lessons of Experience, The World Bank, Washington, D.C., 1994.

1997-1998 eğitim-öğretim yılında üniversitelerimizden mezun olan öğrenci sayılarının dağılımı Tablo 4.9’da verilmiştir.

Tablo 4.9 Yükseköğretim kurumlarından 1997-1998 eğitim-öğretim yılında mezun olan öğrenci sayıları.

 

Mezun Öğrenci

Sayı

Yüzde

Fakülteler

92.452

49,2

Yüksekokullar

4.901

2,6

Meslek Yüksekokulları

48.669

25,9

Açıköğretim

42.015

22,3

TOPLAM

188.037

100,0

4.2 Lisansüstü Öğrenci Sayıları

Üniversitelerimize bağlı enstitütülerde yürütülen yüksek lisans ve doktora (sanatta yeterlik dahil) ile tıp fakültelerinde yürütülen tıpta uzmanlık programlarındaki kayıtlı öğrenci sayılarının yıllara göre değişimi Şekil 4.5’te, mezun sayılarının yıllara göre değişimi ise Şekil 4.6’da gösterilmiştir.

Şekil 4.5 Yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık programlarına kayıtlı olanların yıllara göre değişimi.

Şekil 4.6 Yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık programlarından mezun olanların yıllara göre değişimi.

1983-1998 yılları arasındaki dönemde yüksek lisans öğrencisi sayısı 9.059'dan 51.710'a, doktora öğrencisi sayısı (sanatta yeterlik dahil) 4.336'dan 20.369'a, tıpta uzmanlık öğrencisi sayısı ise 2.364'den 6.357'ye yükselmiştir. Böylece, üniversiteler dışındaki, diğer eğitim kurumlarında bulunan 4.914 lisansüstü öğrencisi ile birlikte, 1998-1999 eğitim-öğretim yılında ülkemizdeki toplam lisansüstü öğrenci sayısı 82.760'a yükselmiştir.

1998-1999 eğitim-öğretim yılında yüksek lisans ve doktora programlarına kayıtlı öğrencilerin alanlara göre dağılımı Tablo 4.10’da gösterilmiştir.

Tablo 4.10 Halen kayıtlı yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin alanlara göre dağılımı.

Alan

Yüksek Lisans

Doktora

Sayı

Yüzde

Sayı

Yüzde

Dil ve Edebiyat

1.721

3,3

750

3,7

Matematik ve Fen Bilimleri

3.468

6,7

2.043

10,0

Sağlık Bilimleri

2.379

4,6

3.626

17,8

Sosyal Bilimler

8.058

15,6

2.791

13,7

Uygulamalı Sosyal Bilimler

19.376

37,5

4.684

23,0

Teknik Bilimler

12.802

24,7

4.313

21,2

Ziraat-Ormancılık

2.792

5,4

1.684

8,3

Sanat

1.114

2,2

478

2,3

TOPLAM

51.710

100,0

20.369

100,0

Yüksek lisans öğrencilerinin 983'ü, doktora öğrencilerinin 378'i, tıpta uzmanlık öğrencilerinin ise 193'ü olmak üzere, toplam 1.554 lisansüstü öğrenci yabancı uyrukludur.

Üniversitelerimize bağlı 172 enstitüde, 491'i sağlık bilimleri, 533'ü sosyal bilimler, 608'i fen bilimleri ve 75'i diğer uzmanlık enstitülerinde olmak üzere, toplam 1.707 doktora programı yürütülmektedir. Doktora programlarına kayıtlı öğrenci sayısına göre en büyük ve en küçük beş üniversitemiz Tablo 4.11’de gösterilmiştir.

Tablo 4.11 Doktora öğrenci sayısı açısından en büyük ve en küçük beş üniversite.

Üniversite

Öğrenci Sayısı

Üniversite

Öğrenci Sayısı

İstanbul

2.806

Mustafa Kemal

4

Ankara

2.336

Niğde

14

Marmara

1.481

Mersin

17

İstanbul Teknik

1.301

Kafkas

21

Hacettepe

1.203

Çanakkale 18 Mart/Kırıkkale

24