4.2  Mesleki ve Teknik Lise Çıkışlı Öğrenciler

 

Mesleki ve teknik lise çıkışlı adaylardan meslek yüksekokullarına (MYO) yerleşen öğrencilerin sayıları ile bu okullara yerleşen toplam öğrenci sayısı içindeki payının son beş yıldaki değişimi aşağıda gösterilmiştir:

 

 

 

 

Görüldüğü gibi, mesleki ve teknik lise çıkışlı adaylardan meslek yüksekokullarına yerleşen öğrencilerin sayıları, 1999 yılında en yüksek değerine ulaşmış ve bir önceki yıla göre % 47,3 artış göstermiştir. Bu öğrencilerin, MYO’na yerleşen toplam öğrenci sayısı içindeki yüzdesi de 1999 yılında en yüksek değerine ulaşmış ve bir önceki yıla göre % 30,1 artış göstermiştir.

 

Mesleki ve teknik lise çıkışlı yeni mezun adaylardan 1998 ve 1999 yıllarında örgün öğretim ön lisans (meslek yüksekokulları) programlarına yerleşen öğrenci sayıları  aşağıda gösterilmiştir:

 

 

 

 

Eski mezunlar dahil, mesleki ve teknik lise çıkışlı adaylardan örgün öğretim ön lisans (meslek yüksekokulları) ve lisans programlarına yerleşen toplam öğrenci sayısının son beş yıldaki değişimi aşağıda gösterilmiştir:

 

 

 

 

Teknik lise ve endüstri meslek lisesi çıkışlı öğrencilerden 1998 ve 1999 yıllarında teknik eğitim fakültelerine yerleştirilenlerin sayıları ile bu öğrencilerin teknik eğitim fakültelerine yerleşen toplam öğrenci sayıları içindeki payları aşağıda gösterilmiştir:

 

 

 

 

1998 ve 1999 yıllarında öğretmenlik programlarına yerleşen öğretmen lisesi çıkışlı öğrencilerin sayıları ve bu öğrencilerin öğretmenlik programlarını kazanan toplam öğrenci sayıları içindeki payları aşağıdaki gibidir:

 

 

Öğretmen lisesi çıkışlı adaylardan yeni mezun olanların lisans programlarına yerleşme oranı 1998’de % 52,3 iken, 1999’da % 62,1’e yükselmiştir. Öğretmen liseleri, bu bakımdan fen liseleri (% 76) ve anadolu liselerinin (% 65,1) ardından üçüncü sıradadır.

 

1998 ve 1999 yıllarında ticaret meslek lisesi, kız meslek lisesi ve otelcilik ve turizm meslek lisesi çıkışlı adaylardan mesleki eğitim fakültelerine yerleşen öğrencilerin sayıları ile bu öğrencilerin bu fakülteleri kazanan toplam öğrenci sayıları içindeki payları aşağıda gösterilmiştir:

           

 

 

 

1998 ve 1999 yıllarında imam-hatip lisesi çıkışlı adaylardan bazı lisans programlarına yerleşen öğrencilerin sayıları aşağıda gösterilmiştir:

 

 

           

 

Açıkça görüldüğü gibi, yeni sınav sistemi ile mesleki ve teknik lise çıkışlı öğrencilerin yükseköğretime geçişte önlerinin tıkandığı yolundaki iddia doğru değildir. Başarılı öğrencilerin önü her programda açık olduğu gibi, kendi alanlarında devam eden öğrenciler büyük avantajlara sahiptirler.

 

1998 ve 1999 yıllarındaki sınavlara giren İletişim Meslek Lisesi kökenli toplam aday sayısı ile bunlardan iletişim fakültelerine ve diğer yükseköğretim programlarına yerleşen öğrencilerin sayıları aşağıda verilmiştir:

 

 

 

 

Buradan açıkça görüldüğü gibi, yeni sınav sisteminin iletişim meslek liseleri mezunlarının önünü tıkadığı yolundaki iddialar tamamen gerçek dışıdır.

 

1998 yılında mesleki ve teknik lise kökenli 139.734 yeni mezunun yanında 355.392 eski mezunun, 1999’da ise 219.714 yeni mezunun yanında 345.963 eski mezunun sınava girdiği Tablo 1, 2, 3 ve 4’de görülmektedir. Mesleki ve teknik liselerin ana amacı, mezunlarına  mesleki ve  teknik beceriler  kazandırmak suretiyle, onların en kısa yoldan iş hayatına atılarak üretken hale gelmelerini sağlamaktır. Nitekim, ODTÜ Ekonomi  Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Aysıt Tansel’in bu konuyla ilgili çalışmasında*, mesleki ve teknik lise mezunlarının iş bulma oranlarının genel lise mezunlarına kıyasla çok daha yüksek olmasının yanında, mesleki ve teknik  ortaöğretimin kişisel getirisinin de genel lise eğitimine göre çok daha yüksek olduğu açıkça ortaya konmuştur.

 

Hal böyle iken, mesleki ve teknik lise mezunlarının, akademik eğitimlerindeki  eksikliklerini giderebilmek ümidiyle dershanelere yönlendirildikleri, yukarıda verilen sayılardan açıkça görülmektedir. Bu, hem öğrenciler, hem de ülke açısından boşa giden bir yatırım ve büyük bir israftır.

 

1998 ve 1999 yıllarında mesleki  ve teknik lise çıkışlı son sınıf öğrencilerinden bazı lisans programlarına yerleşenlerin sayıları Tablo 5 ve Tablo 6’da gösterilmiştir. Bu tabloların özeti aşağıda gösterilmiştir:

 

 

 

                 Yerleşen Öğrenci Sayıları

 

 

 

1999 yılında, teknik lise çıkışlı adaylardan 136’sı, endüstri ve meslek lisesi çıkışlı adaylardan ise 256’sı mühendislik programlarına yerleşmiştir. Bu sayılar, 1998’de sırası ile, 345 ve 658 idi. Teknik lise çıkışlı olup da 1998’de kendi alanında bir mühendislik programına yerleşen aday sayısı ise sadece 110 idi. 1998’de bu iki tür lise çıkışlı toplam aday sayısı 194.386 olduğuna göre, bunlardan mühendislik programlarına yerleşenlerin oranı ancak % 0,5 idi. Bu yıl ise bu oran % 0,2’dir. Son derece düşük bu oranlar üzerinde spekülasyon yapmanın hiçbir anlamı yoktur.

Tablo 5 : 1998 OKUL TÜRÜNE GÖRE BAZI ALANLARA BAŞVURAN - YERLEŞEN ADAY SAYILARI (LİSANS) (SON SINIF DÜZEYİNDE) 

 

Tablo 6 :1999 OKUL TÜRÜNE GÖRE BAZI ALANLARA BAŞVURAN - YERLEŞEN ADAY SAYILARI (LİSANS) (SON SINIF DÜZEYİNDE) 

Öte yandan, teknik lise ve endüstri meslek lisesi çıkışlı yeni mezun adaylardan mühendislik programlarına yerleşenlerin sayısı 1998’de 350 iken, bu sayı 1999’da 159’a düşmüştür. Buna karşılık, bu liselerin yeni mezunlarından teknik eğitim fakültelerine yerleşenlerin sayısı 1998’de 691 iken, bu sayı 1999’da 964’e yükselmiştir. Başka bir deyişle, 1998’den 1999’a mühendislik programlarına yerleşenlerin sayısındaki azalma 191 iken, teknik eğitim fakültelerine yerleşenlerin sayısındaki artış 273’tür. Birçok mühendislik mezununun öğretmenliğe başvurduğu, buna karşılık teknik eğitim fakültelerinin mezunlarının nerede ise tamamının öğretmen olarak işlerinin hazır olduğu göz önüne alındığında, teknik liselerle endüstri  meslek liselerinin yeni mezunlarının yeni sınav sisteminden dolayı mağdur değil, tersine avantajlı oldukları açıkça görülmektedir.

 

Mesleki ve teknik lise mezunlarının 1999’a gelene kadar ne ölçüde yanlış bilgilendirilerek, dershanelere yönlendirildiklerine ilişkin iki önemli göstergeyi ayrıca belirtmekte yarar vardır.

 

Bu göstergelerden birincisi, 1999’da 288 teknik liseden, ÖSS-SAY puanına göre lise ortalaması 120’den yüksek olan  teknik lise sayısının sadece 42 olduğudur. Başka bir deyişle, 288 teknik liseden sadece 42’sinin ortalama öğrencisi ÖSS’de 120’nin üzerinde puan alarak lisans programlarına aday olmaya hak kazanabilmektedir. Aslında, lisans programlarına yerleşme 135 puandan itibaren başlamaktadır. 1999 yılında lise ortalaması 135’in üzerinde olan teknik lise sayısı ise sadece 4’tür.

 

İkinci önemli gösterge ise şudur: 1998’de 4.834 lisenin mezunları sınava girmiş ve bunlardan 1.093’ünün birincisi herhangi bir yükseköğretim programına yerleşememiştir. Sınavı kazanamayan 1.093 lise birincisinin 822’si, mesleki ve teknik lisedendir. 1999 yılında ise 5.845 lisenin mezunları sınava girmiş ve bunlardan 1.311’inin birincisi herhangi bir yükseköğretim programına yerleşememiştir. Sınav kazanamayan 1.311 lise birincisinin 993’ü, ise mesleki ve teknik lisedendir.

 

Alan puanı ve ek puan uygulanması suretiyle, mesleki ve teknik lise mezunlarının yükseköğretime geçişte dershanelere mahkum edilmelerinin büyük ölçüde ortadan kaldırıldığı açıktır. Bu husus, ebeveynler ve öğrenciler tarafından zaman içinde iyice anlaşıldığında, mesleki ve teknik ortaöğretim ülkemizde gerçekten rayına oturmuş olacaktır. Eğer bu yeni düzenleme yapılmamış olsaydı, mesleki ve teknik lise mezunu  gençlerimiz dershanelerde mesleki ve teknik becerilerini kaybetmeye devam edeceklerdi.

---