3.2.Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) ve Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanı (AOBP)

 

Ortaöğretimdeki başarının  yerleştirme puanına katılması, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca yıllardan beri yapılan bir uygulamadır. Ek-2’den de görüleceği gibi, ortaöğretimdeki alan ve başarının yükseköğretime girişi etkilemediği hiçbir ileri ülke yoktur. Bunun aksi, tüm ortaöğretim sisteminin ve bu sistemde görev yapan öğretmenlerin yok sayılması anlamına gelmektedir.

 

Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP), öğrencinin lise öğrenimi boyunca aldığı derslerdeki notlarının ortalaması olan, mutlak diploma notu değildir. OBP, her bir lisenin diploma notlarının, standart sapması 10, ortalaması 50, minumumu 30, maksimumu 80 olan bir çan eğrisine oturtulması suretiyle hesaplanan bağıl bir değerdir. Bu bakımdan, OBP’nin suni olarak manipule veya suistimal edilmesi mümkün değildir. Hal böyle iken, ortaöğretim başarı puanı  konusunda kamuoyu sürekli ve bilinçli olarak yanıltılmaktadır.

 

Geçmiş yıllardaki sınav sonuçları üzerinde yapılan ayrıntılı çalışmalar sonucunda, OBP’nin bu şekilde hesaplanması nedeniyle, fen ve anadolu liseleri gibi sınavla öğrenci alan liselerdeki öğrencilerin aleyhine bir durum yaratıldığı belirlenmiştir. Geçmiş yıllarda, OBP avantajından yararlanmak için, bu tür liselerin son sınıflarından diğer liselere yoğun bir geçiş yapıldığı herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Örneğin, 1997 yılında yapılan üniversite giriş sınavında Türkiye birincisi olan İzmir Fen Lisesi’nin son sınıfındaki öğrenci sayısı sadece 26 idi.

 

İzmir Fen Lisesi ile kalkınmada öncelikli yörelerde bulunan üç genel lisenin, 1997 yılındaki ÖSS ortalamaları, en düşük ve en yüksek ÖSS puanları, en düşük ve en yüksek diploma notları, en düşük ve en yüksek  Ortaöğretim Başarı Puanları aşağıda gösterilmiştir:

 

 

 

 

199 ÖSS puanı alan İzmir Fen Lisesi birincisinin Ortaöğretim Başarı Puanı olarak almış olduğu 63 puanı, Genel Lise A’da 107 ÖSS puanı alan öğrenci, Genel Lise B’de 104 ÖSS puanı alan öğrenci, Genel Lise C’de ise 105 ÖSS puanı alan öğrenci almıştır.

 

Bunun nedeni çok açıktır. Sınavla öğrenci almayan A, B ve C liselerinde, istatistiksel olarak gelişigüzel oluşan bir öğrenci kümesi içindeki yetenek dağılımı, çan eğrisine gerçekten çok yakındır. Ancak, fen lisesi gibi adeta bir yetenek filtresinden geçirilerek, sınavla oluşturulan bir öğrenci  kümesindeki yetenek dağılımı, neredeyse yatay bir çizgidir.

 

Eğitimin temel ilkelerine aykırı olan bu durumu düzeltmek için Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) yerine, OBP’nin okulun ÖSS ortalamasına göre ağırlıklandırılması ile hesaplanan Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanı (AOBP) kullanılması kararlaştırılmıştır. Yeni uygulama sonucunda, her okulun birincisi en yüksek puan olan 80’ni almaktadır. Yükseköğretim Genel Kurulu’nun 23.01.1998 tarihli toplantısında alınan bu kararın 1999 yılından itibaren uygulamaya konulacağı kamuoyuna duyurulmuştur. Buradan açıkça anlaşılacağı gibi, OBP yerine AOBP’nin kullanılması kararının, üniversite giriş sınavının iki aşamalıdan tek aşamalıya indirilmesi ile hiçbir ilişkisi yoktur.

 

Eğer bu uygulamaya 1997 yılında başlanmış olsaydı, o yıl ÖSS puanı 190, OBP’si 30 olan İzmir Fen Lisesi öğrencisinin AOBP’si 61 olacaktı. AOBP olarak 61 puanı ise, A, B ve C genel liselerinde alan öğrencilerin diploma notları, OBP’leri, o yılki ÖSS puanları ve okul sıralamasındaki yerleri aşağıda gösterilmiştir:

 

 

 

           

Açıkça görüldüğü gibi, Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanı uygulaması, öğrencilerin kendi okullarındaki öğrenci kümesi içindeki kişisel başarılarını, o okuldaki  eğitimin diğer okullara göre kalitesini ve sosyal adalet ile fırsat eşitliğini en iyi dengeleyen sistemdir. Okul başarısı da bu şekilde önem kazandığından, okullar arasında rekabet ve yarışma olacak, bu da eğitimin kalitesine olumlu katkı yapacaktır.

 

Özetle, çeşitli liselerden gelen öğrenciler, ortaöğretim başarılarına göre kendi kümeleri içinde, sınav puanına göre ise ülke genelinde tüm adaylarla yarışmaktadırlar.

 

Ortaöğretimdeki başarının yükseköğretime yerleştirmede göz önüne alınması, ülkemizde yıllardan beri var olan bir uygulamadır. Kurulumuz, bazı çevrelerce sürekli olarak gündeme getirilen “diploma notlarının suistimal edileceği” iddiaları üzerinde önemle durmuş, değişik tür ve nitelikteki birçok lise bu bakımdan incelenmiştir. Sonuçta görülmüştür ki, incelenen liselerin tümünde diploma notu ve dolayısıyla ortaöğretim başarı puanı ile ÖSS puanı arasında çok yakın bir ilişki vardır. Başka bir deyişle, OBP bakımından grubunun üst sıralarında yer alan bir öğrenci, aynı zamanda ÖSS puanı bakımından grubunun üst sıralarında yer almaktadır.

 

Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran ve yücelten nesilleri yetiştiren değerli öğretmenlerimize güvenimiz tamdır; saygımız sonsuzdur. Onlara en ufak bir şekilde olsa dahi dil uzatarak zan altında bırakma cüretini gösterenlerle sonuna kadar mücadele etmeye kararlıyız.

 

Ortaöğretim Başarı Puanı, yerleştirmeyi daima etkilemiştir. 1998 yılında yapılan sınavlarda, sıralaması Ortaöğretim Başarı Puanı’ndan etkilenmeyen adayların oranı sadece % 14’tür. Adayların % 39’u sıralamada bu nedenle aşağıya, % 47’si ise yukarıya kaymıştır. Yeni sistemin başlıca hedeflerin biri, Ortaöğretim Başarı Puanı’ndan etkilenmeyen bu % 14’lük grubu daha da azaltmaktır.